Kül Suyu Nasıl Yapılır? Evde Eski Usul Bir Mucizeyi Hazırlamanın Eğlenceli Yolu
İzmir’de yaşarken bazı şeyler insana garip şekilde nostaljik geliyor. Mesela sabah sahilde yürüyen amcaları, balkonunda domates yetiştirmeye çalışan ama üçüncü haftada saksıyla duygusal bağ kuran komşuları, bir de “eskiden her şey daha doğaldı” cümlesini hayat felsefesi hâline getiren büyükleri düşünün. Ben de 25 yaşında biri olarak bazen modern hayatın ortasında eski yöntemlere merak salıyorum.
Bir gün arkadaş grubunda otururken konu doğal temizlik ürünlerine geldi. Herkes kendi bildiğini anlatıyor.
“Ben sirke kullanıyorum.”
“Ben karbonatla her şeyi çözüyorum.”
“Benim annem kül suyuyla sabun yapardı.”
O an kafamda küçük bir ampul yandı. Tabii ampul yanarken bir yandan da iç sesim devreye girdi:
“Sen daha geçen hafta çamaşır makinesinin hangi programda çalışacağını internette araştırdın, şimdi kalkıp kül suyu mu yapacaksın?”
Ama merak işte. İnsan bazen kendini köy hayatının bilge karakteri sanıyor. Sonra da mutfakta unu nereye koyduğunu unutuyor.
Kül suyu, geçmişten günümüze kullanılan geleneksel ve doğal bir karışımdır. Özellikle doğal sabun yapımında, temizlikte ve bazı eski usul uygulamalarda kendine yer bulmuştur. Peki kül suyu nasıl yapılır? Gelin hem eski yöntemleri hem de dikkat edilmesi gereken noktaları birlikte inceleyelim.
Kül Suyu Nedir?
Celp olarak bu yazımızda “Kül suyu nasıl yapılır” konusunu masaya yatırıyoruz. Keyifli okumalar!
Kül suyu, temel olarak odun külünün suyla birleşmesi sonucu elde edilen alkali özellikte bir sıvıdır. Eskiden köylerde özellikle sabun yapımında kullanılan bu yöntem, günümüzde doğal yaşamla ilgilenen kişilerin yeniden dikkatini çekmeye başlamıştır.
Aslında olay oldukça basit görünür: Temiz odun külü alınır, suyla temas ettirilir ve içerisindeki bazı mineraller suya geçer. Ortaya çıkan sıvı, geleneksel yöntemlerle kullanılan bir karışım hâline gelir.
Ama burada küçük bir uyarı tabelası asmak gerekiyor. “Büyüklerimiz yapıyordu, biz de gözümüz kapalı yapalım” mantığı bazen insanı maceraya sürükleyebilir. Benim maceralarım genelde “mutfakta yeni tarif denedim, neden tava böyle oldu?” seviyesinde kaldığı için biraz araştırarak ilerlemek daha mantıklı.
Kül Suyu Nasıl Yapılır? Geleneksel Hazırlama Yöntemi
Kül suyu yapmak için öncelikle doğru malzemeleri seçmek gerekir. Buradaki en önemli nokta, kullanılacak külün temiz olmasıdır.
Boya, plastik, kömür veya kimyasal madde içeren herhangi bir şeyin külü kullanılmaz. En uygun kül genellikle doğal odunların yakılmasıyla elde edilen, katkısız ve temiz küldür.
Gerekli Malzemeler
- Temiz odun külü
- Temiz su
- Cam, seramik veya uygun bir kap
- Süzmek için bez veya ince süzgeç
Malzemeler oldukça sade. Market alışverişine çıkıp “kül suyu yapacağım, özel kül reyonunuz var mı?” diye sormaya gerek yok. Zaten kasiyerin yüzündeki ifadeyi hayal edebiliyorum.
Adım Adım Kül Suyu Hazırlama
Öncelikle kül geniş bir kaba alınır. Üzerine su eklenir ve karışım bir süre bekletilir. Bu bekleme sürecinde kül içerisindeki bazı mineraller suya geçer.
Eskiden bu işlem daha uzun sürelerde ve büyük kaplarda yapılırdı. Çünkü insanlar sabırlıydı. Şimdi biz telefonun şarjı yüzde 15 olunca hayatımızın sonuna geldiğimizi düşünüyoruz.
Bekleyen karışım daha sonra süzülür. Elde edilen sıvı, kül suyudur.
Burada önemli olan nokta, kül suyunun güçlü alkali özellik gösterebilmesidir. Bu nedenle kullanırken dikkatli olunmalıdır.
Kül Suyu Yaparken En Çok Yapılan Hatalar
Her doğal yöntemin olduğu gibi kül suyunun da küçük tuzakları vardır. İnsan bazen “doğal” kelimesini görünce otomatik olarak “zararsız” diye düşünüyor.
Ben de zamanında “doğal limonla her yer temizlenir” diye düşünüp mermer yüzeyde küçük bir deney yapmıştım. Sonuç? Mermer benden daha uzun süre hatırlayacak gibi duruyor.
Yanlış Kül Kullanmak
En sık yapılan hata, herhangi bir külün kullanılabileceğini düşünmektir. Oysa kullanılan külün kaynağı önemlidir.
Plastik, boyalı ahşap veya farklı maddelerden oluşan küller uygun değildir.
Ölçülere Dikkat Etmemek
Kül suyu hazırlanırken kullanılan kül ve su miktarı elde edilmek istenen yoğunluğa göre değişebilir. Fazla yoğun karışımlar daha güçlü olabilir.
“Biraz daha kül koyayım, daha iyi olur” düşüncesi bazen mutfakta güzel sonuç verir ama burada işler biraz daha ciddidir.
Kül Suyu Nerelerde Kullanılır?
Kül suyunun en bilinen kullanım alanlarından biri geleneksel sabun yapımıdır. Eskiden evlerde hazırlanan doğal sabunların önemli parçalarından biri olmuştur.
Bunun dışında bazı kişiler temizlik amacıyla da kullanmıştır. Ancak günümüzde kullanılan yüzeylerin ve malzemelerin çeşitliliği düşünüldüğünde her alanda kullanmadan önce dikkat etmek gerekir.
Mesela İzmir’de sıcak bir yaz günü balkon temizliği yaparken “Ben doğal yöntem deniyorum” diyerek rastgele uygulama yapmak kulağa romantik geliyor olabilir. Ama komşunun balkondan bakıp “Ne yapıyorsun?” diye sormasıyla bütün büyü bozulabilir.
Kül Suyu ve Eski Zamanların Sabır Kültürü
Bence kül suyunun en ilginç tarafı sadece kendisi değil, temsil ettiği yaşam biçimi.
Eskiden insanlar bir şeyi hazırlamak için zaman ayırıyordu. Sabun yapmak için bekliyor, ekmek için hamur yoğuruyor, sebze yetiştirirken mevsimi takip ediyordu.
Şimdi ise durum biraz farklı.
Bir şey arıyoruz.
Bulamayınca sinirleniyoruz.
Sonra tekrar arıyoruz.
Sonra telefonun arama geçmişinde “evde hızlı çözüm” yazıyor.
Benim de bazen böyle anlarım oluyor. Bir gün arkadaşım bana:
“Sen çok düşünüyorsun.”
dedi.
Haklıydı. Bazen kahve sipariş ederken bile üç dakika düşünüyorum.
“Latte mi içsem?”
“Türk kahvesi mi?”
“Bugün kendime klasik biri gibi mi davranmalıyım yoksa biraz yenilik mi?”
Sonra garson geliyor:
“Ne alırsınız?”
Ben:
“Bir su alabilir miyim?”
Beyin bazen gerçekten kendi içinde toplantı yapıyor.
Kül Suyu Hazırlarken Güvenlik İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
Kül suyu doğal bir yöntem olsa da kimyasal özellikleri nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır.
Ellerle uzun süre temas ettirmemek, hazırlarken uygun kaplar kullanmak ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklamak önemlidir.
Ayrıca herhangi bir kullanım alanında emin olunmayan durumlarda daha güvenli alternatiflere yönelmek mantıklı olabilir.
Doğal yöntemleri sevmek güzel bir şeydir ama doğallık, dikkatsizlik anlamına gelmez.
Kül Suyu Yapmak Biraz Geçmişle Sohbet Etmek Gibidir
Kül suyu nasıl yapılır sorusunun cevabı aslında sadece birkaç adımda anlatılabilir. Ancak bu küçük işlem, geçmişten gelen büyük bir alışkanlığın parçasıdır.
Bir avuç kül, biraz su ve biraz bekleme süresi…
Kulağa basit geliyor değil mi?
Belki de hayatın en güzel taraflarından biri burada saklıdır. Her şeyi hızlandırmaya çalışırken bazen yavaşlamayı unutuyoruz.
İzmir’de akşamüstü sahile indiğimde bunu daha iyi anlıyorum. İnsanlar yürüyüş yapıyor, martılar kendi dünyasında, deniz aynı sakinliğiyle duruyor.
Ve ben yine düşünüyorum:
“Acaba eve gidince şu kül suyu işini gerçekten denesem mi?”
Sonra iç sesim cevap veriyor:
“Önce mutfaktaki dağınıklığı toparla, sonra geçmiş medeniyetlerin yöntemlerine geçersin.”
Haklı olabilir.
Ama yine de kül suyu gibi eski yöntemler bize güzel bir şeyi hatırlatıyor: Bazen en basit görünen şeylerin arkasında yılların deneyimi vardır. Önemli olan onları bilinçli kullanmak ve geçmişten gelen bilgileri günümüzün dikkat anlayışıyla birleştirmektir.